Dlaczego inżynierowie są bardziej bombowi od humanistów?

Ciekawy tekst w Haaretzie o tym, dlaczego mamy do czynienia z nadreprezentacją inżynierów (arabskiego pochodzenia) wśród zamachowców. Teoretycznie powinni stanowić w tej grupie margines. Wydaje się, że mają szansę na pracę, na satysfakcjonujący status społeczny i materialny, na w miarę spokojne życie, więc radykalne idee nie powinny zaprzątać im głów. Jest jednak inaczej.

Dlaczego?

Autor tekstu na ogólnym poziomie przypisuje ten stan rzeczy inżynierskiej mentalności, stanowi umysłu. Badania psychologiczne pokazują, że ludzie wybierający studia inżynierskie źle odbierają sytuacje niepewności, a do świata społecznego podchodzą w sposób mechaniczny, to znaczy: chcieliby, by świat ten funkcjonował jak mechanizm w zegarku. Tendencja do ignorowania niuansów świata społecznego objawia się między innymi w niechęci do budowania/uznawania politycznego konsensusu. Nic w tym dziwnego – mechanizm demokracji daleki jest od mechanizmu zegarka. Podobna mentalność charakteryzuje wszelkiej maści ekstremistów.

Mentalność sprzyjająca tendencjom ekstremistycznym jednak nie wystarczy, by zdecydować się na radykalne kroki. Gdyby tak było, zamiast politechnik mielibyśmy wielkie leje po bombach. Coś musi więc odróżniać inżynierów pochodzenia arabskiego od inżynierów pochodzenia nie-arabskiego. Co więc popycha tych drugich do udziału w zamachach?

Po pierwsze: dysonans wynikający z wysokich wymagań, które nie zostają spełnione. W świecie arabskim dostać się na studia tego typu to jak złapać Allaha za nogę. Dostają się nieliczni, a studia są bardzo wymagające. Po studiach zamiast wielkich perspektyw – rutyna, niskie płace, niska pozycja w hierarchii korporacyjnej, umiarkowany status społeczny. Jedyna szansa to wyjazd do innych państw (np. do Zjednoczonych Emiratów Arabskich), ale tam poza dobrą pensją spotyka przyjezdnego inżyniera społeczna i kulturowa izolacja, co oznacza brak możliwości realizowania się na polach innych niż zawodowe. Inżynierska mentalność każe interpretować taką sytuację jako wielką niesprawiedliwość.

Po drugie: na polu technologii Muzułmanie muszą uznać wyższość Zachodu, Japonii, Chin czy Korei Południowej. Muzułmanie przodowali kiedyś pod względem technologicznego postępu, a dziś nic na tej płaszczyźnie nie znaczą. To musi – w inżynierskiej mentalności – oznaczać, że ich kultura, islam, jest w stanie głębokiego upadku. Od takiej diagnozy już tylko krok do fundamentalistycznych, ślepych na społeczne niuanse, recept.

Podsumowując: mentalność inżynierska + niska pozycja w społeczeństwie + świadomość podrzędności w stosunku do innych kultur = bomba.

A co z Arabami/muzułmanami, którzy wybrali studia humanistyczne?

No cóż, oni, zgłębiając dziedzinę, którą wybrali dostają grube tomy – napisane przez zachodnich myślicieli – krytycznie spoglądające na dziedzictwo Zachodu. Upadek, kryzys i rewolucja to siła napędowa tych prac. Poznają oni więc inny Zachód. Nie ten dominujący, nadrzędny, wyprzedzający świat muzułmański pod względem postępu, ale Zachód pełen sprzeczności, nierówności, problemów, sporów, niesprawiedliwości, wewnętrznych konfliktów. I widzą, że mimo różnych opakowań i u nich i na Zachodzie pojawiają się podobne problemy, i tak samo trudno jest je rozwiązać. Odpada mentalność inżynierska i świadomość podrzędności w stosunku do innych kultur. Niska pozycja w społeczeństwie zostaje, ale jej postrzeganie, ze względu na brak dwóch pozostałych cech, jest pewnie mniej dokuczliwe.

Wnioski? Te co zwykle, gdy mowa o sporze ścisłowcy-humaniści.

(Mam na półce Uspołecznioną racjonalność technologiczną Janusza Muchy (2009). Ta książka powinna się ładnie komponować z powyższą hipotezą. Nie czytałem jeszcze, ale wspominam, gdyby ktoś chciał dalej wchodzić w inżynierski stan umysłu.)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s